Blog

Eerlijk in de spiegel kijken

“Wie beter wil worden als leider, moet goed worden in zelfreflectie…. Om eerlijk in de spiegel te kijken moet je systematisch en kritisch kijken naar jezelf, je beslissingen en je gedrag.”

Citaten uit een column van Ben Tiggelaar onlangs in het NRC. 

Maar is dat genoeg?

Toekomstig leiderschap vraagt meer van een leider dan kritisch reflecteren volgens een zes stappenplan dat in de column stond beschreven. Met name als bepaalde thema’s steeds opnieuw terugkomen, dan is er meer nodig dan reflecteren op gedrag alleen.

  • je hebt moeite om grenzen aan te geven;
  • je voelt je onzeker bij bepaalde personen of in relatie tot een afdeling;
  • je kunt niet samenwerken met degene die boven je staat;
  • je bent zo hard aan het werken, zo perfectionistisch waardoor een burn-out dreigt.

Deze thema’s vragen om onderzoek op een diepere, onbewuste laag.

Wat vraagt de toekomst van leiderschap?

In de aanloop van het programma “ongekend vertrouwen in je leiderschap’, heb ik artikelen en boeken gelezen en ben ik rond gaan struinen op internet met de vraag: Wat vraagt de toekomst van leiderschap? 

Rode draad die deskundigen aanhalen is dat leiders moeten worden uitgedaagd om hun leiderschapskwaliteiten te verruimen met kwaliteiten die in het onbewuste liggen opgeslagen. Dat wat onbewust is, heeft immers invloed op gedrag. Dat onbewuste krachtenveld kun je ontdekken als je zonder oordeel kunt kijken naar een situatie die om verandering vraagt. Om zonder oordeel te kunnen kijken dien je als leider ook bewust te zijn hoe je eigen onbewuste doorwerkt in je leiderschap. 

“Practice what you preach”

Systemisch kijken en werken brengt je op de laag van het onbewuste

De term systemisch wordt vaak verward met de term systematisch. Systematisch kijken doe je op basis van denken en toetsen en op die wijze los je een probleem op. Het zes stappenplan in de column is daar een voorbeeld van. Als je systemisch kijkt is een probleem meer een symptoom. Je gaat op zoek naar de oorsprong. Door dit inzicht en de erkenning daarvan voel je letterlijk ruimte ontstaan en dienen er zich nieuwe oplossingsrichtingen aan.

Inzichten krijgen op een diepere laag

Een voorbeeld uit mijn praktijk.

Een coachee vertelt dat hij momenten heeft waarin hij soms zo onzeker is dat hij blokkeert. Zijn team reageert daarop, waardoor zijn onzekerheid alleen maar groeit. Hij heeft dan de neiging om nog harder te gaan werken. Als ik de vraag stel: “herken je dat van eerder?” vertelt hij dat hij vroeger als kind ook al zo zijn best moest doen. Dan kreeg hij pas de aandacht waar hij zo naar verlangde.

Hoezo heeft ‘vroeger’ invloed op hoe het nu met je gaat?

Hoe je nu bent, hoe je je voelt en gedraagt, heeft zijn oorsprong in het familiesysteem waar je bent opgegroeid. Ook de scholen, de verenigingen waar je gesport hebt, het geloof of zelfs de streek waar je opgroeide zijn deel van jou. Ze hebben je gevormd, geïnspireerd, uitgedaagd en zoal meer.

Even naar je familiesysteem. Als kind heb jij je aangepast aan de heersende waarden en normen. Dat doe je, want zonder dat kun jij als kind niet overleven. Ook je vader en moeder hebben hun geschiedenis en die nemen zij weer mee in het nieuwe familiesysteem waar jij deel van bent. De patronen die generationeel over worden gedragen, kunnen zomaar via jouw ouders van invloed zijn op hoe jij in je volwassen leven reageert op bepaalde situaties in je leiderschap. 

Of op school. Als jij gepest bent, kan dat invloed hebben op je volwassen leven. Het kan zomaar zijn dat je je snel afsluit als er iets dreigt te gebeuren waar jij je onveilig bij voelt. 

Jezelf nog beter leren kennen

In die tijd toen, heb jij onbewust ‘een strategie’ ontwikkeld die jou als kind geholpen heeft om jezelf te beschermen. Dat zet zich vast in patronen. Als het zich aandient in je werk of je leven nu, dan merk je dat aan bepaald gedrag: 

  • je gaat bijvoorbeeld vechten: nog harder werken om eindelijk de waardering en erkenning te krijgen waar je al je hele leven naar verlangt;
  • of vluchten: wegkijken als iets te moeilijk wordt;
  • of bevriezen: om jezelf te beschermen tegen de dreiging die op je afkomt.

Het zijn overlevings-en beschermingsmechanismen die je toen geholpen hebben om iets pijnlijks of iets moeilijks niet te hoeven voelen. Maar toen was je een kind en afhankelijk en nu ben je een volwassen persoon, dus kun jij ……

eerlijk in de spiegel kijken, maar dan anders.

De situatie op je werk, waarin jij vastloopt, is eigenlijk een ‘cadeautje’ dat je in het hier en nu gespiegeld krijgt. Dit ‘cadeau’ kan je verder helpen in je persoonlijke- en leiderschapsontwikkeling. Voel maar. Kijk maar hoe die vervelende energievreters zich hebben vastgezet in je overtuigingen, je oordelen en zelfs hoe die fysiek impact op je hebben. Let maar eens op hoe vaak je je lijf vastzet, je spieren strak trekt of je adem inhoudt.

Welk patroon ligt eronder, wat is je overlevings- of beschermingsstrategie? Helpt je dat vooruit of zet het je vast? Waar komt het vandaan? Inzichten krijgen hoe die patronen je vastzetten en waar ze in oorsprong vandaan komen, helpen je bij het vinden van nieuwe oplossingsrichtingen. Daarnaast laten ze je zien dat die patronen een krachtige en positieve kant hebben; ze herbergen ook je kwaliteiten. 

Reflecties en bewustwording op die diepere laag helpen je als leider een stevige basis te vinden. Een basis die je verder helpt in dat wat de toekomst van je leiderschap vraagt. 

Ben je een leider of manager en wil je je leiderschapskwaliteiten verder ontwikkelen met systemische kennis en vaardigheden? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief.

Ik ben benieuwd of je het systemisch werken kent en wat je ervaringen daarmee zijn. Leuk als je het met me deelt.

Plaats een reactie

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd. Velden met een * zijn verplicht.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.